Hành trình ấy là một cuộc chuyển động nội tâm: từ bóng tối đến ánh sáng, từ tội lỗi đến ân sủng, từ cái chết đến sự sống. Trong truyền thống Kinh Thánh, ý niệm “vượt qua” mang một chiều kích thần học sâu sắc. Cuộc Xuất Hành của dân Israel khỏi Ai Cập là hình ảnh tiên trưng cho hành trình giải thoát của con người khỏi ách nô lệ của tội lỗi. Tuy nhiên, biến cố Vượt Qua đạt đến sự viên mãn nơi Đức Kitô. Qua cuộc khổ nạn và phục sinh của Người, cái chết không còn là điểm kết thúc, nhưng trở thành cánh cửa dẫn vào sự sống vĩnh cửu. Chính trong ánh sáng ấy, Mùa Chay không phải là một chuỗi những thực hành đạo đức rời rạc, nhưng là một tiến trình hoán cải toàn diện. Người Kitô hữu không chỉ tưởng niệm cuộc khổ nạn của Đức Kitô, nhưng còn được mời gọi bước vào cùng một hành trình vượt qua ấy trong chính đời sống của mình. Năm nay, khi Giáo Hội cử hành Mùa Chay trong bối cảnh tưởng niệm 800 năm cuộc Transitus của thánh Phanxicô, hành trình này được soi sáng bởi chứng tá của một vị thánh đã sống trọn vẹn mầu nhiệm Vượt Qua trong chính cuộc đời mình.
Trong truyền thống linh đạo Phan Sinh, thuật ngữ Transitus không đơn giản diễn tả cái chết hay sự qua đời. Từ ngữ này, bắt nguồn từ tiếng Latinh, diễn tả một “cuộc vượt qua”, một sự chuyển tiếp từ đời sống trần thế sang sự hiệp thông viên mãn với Thiên Chúa. Khi Giáo Hội nói đến Transitus của thánh Phanxicô, Giáo Hội không chỉ tưởng niệm giây phút ngài từ giã cõi đời, nhưng chiêm ngắm đỉnh cao của một hành trình hoán cải kéo dài suốt cuộc đời.
Nếu nhìn lại tiểu sử của ngài, người ta có thể nhận ra rằng cuộc đời của Phanxicô được cấu thành bởi nhiều “transitus” khác nhau: Từ một thanh niên say mê vinh quang thế tục sang một người nghèo của Thiên Chúa. Từ một người sợ hãi người phong cùi sang một người ôm lấy họ như anh em. Từ khát vọng hiệp sĩ sang lý tưởng trở nên “người bé nhỏ” giữa thế gian. Mỗi bước ngoặt ấy đều mang dáng dấp của một cuộc vượt qua nội tâm. Đó không phải là những quyết định bộc phát, nhưng là hoa trái của một hành trình lắng nghe Tin Mừng. Cuộc Transitus cuối cùng của Phanxicô chỉ đơn giản là sự hoàn tất của tất cả những cuộc vượt qua trước đó. Khi ngài nằm trên mặt đất trần, hát lên bài ca thụ tạo để ngợi khen và tạ ơn Thiên Chúa và gọi cái chết là “chị Chết”, người ta thấy rõ rằng cuộc đời của ngài đã trở thành một bản sao sống động của mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô, một hình bóng khác phản ánh chính Chúa Ki-tô. Nếu Mùa Chay mời gọi người Kitô hữu chiêm ngắm thập giá, thì thập giá hôm nay không chỉ hiện diện trong phụng vụ hay trong các biểu tượng tôn giáo. Nó hiện diện cách cụ thể trong những biến cố đau thương của lịch sử nhân loại.
Trong những năm gần đây và cụ thể trong những tháng đầu tiên của năm 2026, thế giới chứng kiến nhiều cuộc xung đột và căng thẳng chính trị nghiêm trọng, đặc biệt tại Trung Đông. Những vùng đất vốn là cái nôi của các truyền thống tôn giáo lớn nhưng lại trở thành nơi của bạo lực và chia rẽ. Những thành phố bị tàn phá, những gia đình phải rời bỏ quê hương, những đứa trẻ lớn lên giữa tiếng bom đạn; tất cả trở thành những kí ức kinh hoàng và in hằn lên tâm trí của mọi người. Đó là những biểu hiện cụ thể của thập giá trong thời đại chúng ta.
Chiến tranh luôn mang theo một bi kịch lớn lao: sự hủy hoại nhân phẩm con người. Trong bối cảnh hỗn loạn và điêu tàn của chiến tranh, con người dễ dàng bị giản lược thành những con số thống kê, những “phép thử nghiệm”, những “thiệt hại phụ”, hay những công cụ trong các chiến lược chính trị. Khi đó, phẩm giá của con người, vốn được đặt nền trên sự thật rằng con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, bị phủ nhận hoặc bị lãng quên. Sự khinh rẻ nhân phẩm con người không chỉ xảy ra trên chiến trường. Nó còn hiện diện trong những cơ chế kinh tế, những hệ thống chính trị, và thậm chí trong những thái độ thờ ơ của xã hội. Khi con người quen với hình ảnh của bạo lực và khổ đau trên các phương tiện truyền thông, nguy cơ lớn nhất là sự chai lì và vô cảm của lương tâm. Chính trong bối cảnh ấy, việc chiêm ngắm thập giá của Đức Kitô trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thập giá không chỉ nói về đau khổ; nó nói về giá trị vô hạn của mỗi con người. Nếu Con Thiên Chúa đã hiến mạng sống mình cho nhân loại, thì mỗi con người, dù nghèo hèn hay yếu đuối, đều mang một phẩm giá không thể bị xâm phạm.
Trong lịch sử của Giáo Hội, linh đạo Phan Sinh luôn gắn liền với lý tưởng hòa bình và tình huynh đệ phổ quát. Thánh Phanxicô không chỉ là một nhà thần bí; ngài còn là một chứng nhân của hòa bình giữa một thế giới đầy xung đột. Một trong những biến cố đáng chú ý trong cuộc đời ngài là cuộc gặp gỡ với Sultan al-Kamil trong thời kỳ Thập Tự Chinh. Trong khi nhiều người chọn con đường bạo lực, Phanxicô đã bước qua chiến tuyến để đối thoại với người Hồi giáo. Hành động ấy không phải là một chiến lược chính trị, nhưng là biểu hiện của một niềm tin sâu xa: rằng mọi con người đều là anh em với nhau. Trong ánh sáng ấy, linh đạo Phan Sinh có thể được hiểu như một linh đạo của ngôn ngữ phi bạo lực. Nó mời gọi con người phá vỡ vòng xoáy của thù hận bằng lòng khiêm nhường và tình yêu. Ngày nay, khi thế giới vẫn bị chia cắt bởi những ranh giới tôn giáo, sắc tộc và chính trị, chứng tá ấy trở nên đặc biệt thời sự. Hòa bình không thể chỉ được xây dựng bằng các hiệp ước; nó cần được xây dựng từ sự hoán cải của trái tim con người.
Một trong những chiều kích quan trọng của Mùa Chay là lời mời gọi trở về với căn tính sâu xa của con người. Khi phụng vụ nhắc nhở: “Ngươi là bụi đất”, Giáo Hội không nhằm hạ thấp con người, nhưng nhắc nhớ rằng sự sống của con người hoàn toàn tùy thuộc vào Thiên Chúa. Chính trong sự mong manh ấy mà nhân phẩm con người trở nên rõ ràng hơn. Con người không có giá trị vì quyền lực hay thành tựu của mình, nhưng vì được Thiên Chúa yêu thương. Trong bối cảnh chiến tranh và khủng hoảng nhân vị, lời mời gọi tái khám phá giá trị của nhân phẩm con người lại vang lên như tiếng kêu đầy thách đố và đòi hỏi sự can đảm. Khi người Kitô hữu bảo vệ sự sống của người yếu đuối, khi họ đứng về phía những người bị bỏ rơi, họ đang làm chứng rằng phẩm giá con người không thể bị thương lượng hay trao đổi.
Mầu nhiệm trung tâm của đức tin Kitô giáo là sự thật rằng thập giá không phải là điểm kết thúc nhưng là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá giá trị sự sống, do chính Thiên Chúa đã trao tặng cho con người. Qua sự phục sinh của Đức Kitô, Thiên Chúa đã biến dấu chỉ của thất bại thành dấu chỉ của chiến thắng.
Cuộc đời của thánh Phanxicô là một minh họa sống động cho chân lý này. Ngài đã chọn con đường nghèo khó, khiêm nhường và phục vụ – những con đường mà thế gian thường coi là thất bại. Tuy nhiên, chính qua những lựa chọn ấy, cuộc đời ngài đã trở thành một dấu chỉ của sự sống mới. Điều này cũng đúng với hành trình của Giáo Hội hôm nay. Khi Giáo Hội đứng về phía những người nghèo khổ, khi Giáo Hội lên tiếng cho hòa bình và công lý, Giáo Hội đang bước theo con đường của Đức Kitô.
Thế giới hôm nay có thể được ví như một “sa mạc”, một sa mạc của chiến tranh, của khủng hoảng nhân vị, và của nỗi sợ hãi. Tuy nhiên, trong truyền thống Kinh Thánh, sa mạc cũng là nơi Thiên Chúa gặp gỡ con người và dẫn dắt họ đến sự sống. Mùa Chay, vì thế, không phải là thời gian của bi quan hay thất vọng. Nó là thời gian của hy vọng. Trong bóng tối của thập giá, người Kitô hữu vẫn tin rằng sự sống mạnh hơn cái chết, rằng tình yêu mạnh hơn bạo lực. Chứng tá của vị hiền phụ sốt mến Phanxicô nhắc nhớ rằng ngay cả trong những thời đại đầy bất ổn, một con người được biến đổi bởi Tin Mừng vẫn có thể trở thành khởi đầu của một lịch sử mới.
Chiêm ngắm Mùa Chay dưới ánh sáng Transitus của thánh Phanxicô giúp chúng ta hiểu rằng hành trình Kitô giáo luôn là hành trình của sự vượt qua. Đó là hành trình đi qua thập giá để đến với sự sống, đi qua đau khổ để đến với hy vọng, đi qua chia rẽ để đến với tình huynh đệ. Trong một thế giới đang bị xâu xé bởi chiến tranh và bạo lực, lời mời gọi ấy trở nên khẩn thiết hơn bao giờ hết. Mỗi người Kitô hữu được mời gọi thực hiện cuộc “transitus” của riêng mình: vượt qua sự thờ ơ, vượt qua nỗi sợ hãi, vượt qua những ranh giới do con người dựng lên. Chỉ khi ấy, thập giá mới thực sự trở thành con đường dẫn đến sự sống, và nhân loại mới có thể khám phá lại phẩm giá của mình như những người con được Thiên Chúa yêu thương.
Trong truyền thống linh đạo Phan Sinh, thuật ngữ Transitus không đơn giản diễn tả cái chết hay sự qua đời. Từ ngữ này, bắt nguồn từ tiếng Latinh, diễn tả một “cuộc vượt qua”, một sự chuyển tiếp từ đời sống trần thế sang sự hiệp thông viên mãn với Thiên Chúa. Khi Giáo Hội nói đến Transitus của thánh Phanxicô, Giáo Hội không chỉ tưởng niệm giây phút ngài từ giã cõi đời, nhưng chiêm ngắm đỉnh cao của một hành trình hoán cải kéo dài suốt cuộc đời.
Nếu nhìn lại tiểu sử của ngài, người ta có thể nhận ra rằng cuộc đời của Phanxicô được cấu thành bởi nhiều “transitus” khác nhau: Từ một thanh niên say mê vinh quang thế tục sang một người nghèo của Thiên Chúa. Từ một người sợ hãi người phong cùi sang một người ôm lấy họ như anh em. Từ khát vọng hiệp sĩ sang lý tưởng trở nên “người bé nhỏ” giữa thế gian. Mỗi bước ngoặt ấy đều mang dáng dấp của một cuộc vượt qua nội tâm. Đó không phải là những quyết định bộc phát, nhưng là hoa trái của một hành trình lắng nghe Tin Mừng. Cuộc Transitus cuối cùng của Phanxicô chỉ đơn giản là sự hoàn tất của tất cả những cuộc vượt qua trước đó. Khi ngài nằm trên mặt đất trần, hát lên bài ca thụ tạo để ngợi khen và tạ ơn Thiên Chúa và gọi cái chết là “chị Chết”, người ta thấy rõ rằng cuộc đời của ngài đã trở thành một bản sao sống động của mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Kitô, một hình bóng khác phản ánh chính Chúa Ki-tô. Nếu Mùa Chay mời gọi người Kitô hữu chiêm ngắm thập giá, thì thập giá hôm nay không chỉ hiện diện trong phụng vụ hay trong các biểu tượng tôn giáo. Nó hiện diện cách cụ thể trong những biến cố đau thương của lịch sử nhân loại.
Trong những năm gần đây và cụ thể trong những tháng đầu tiên của năm 2026, thế giới chứng kiến nhiều cuộc xung đột và căng thẳng chính trị nghiêm trọng, đặc biệt tại Trung Đông. Những vùng đất vốn là cái nôi của các truyền thống tôn giáo lớn nhưng lại trở thành nơi của bạo lực và chia rẽ. Những thành phố bị tàn phá, những gia đình phải rời bỏ quê hương, những đứa trẻ lớn lên giữa tiếng bom đạn; tất cả trở thành những kí ức kinh hoàng và in hằn lên tâm trí của mọi người. Đó là những biểu hiện cụ thể của thập giá trong thời đại chúng ta.
Chiến tranh luôn mang theo một bi kịch lớn lao: sự hủy hoại nhân phẩm con người. Trong bối cảnh hỗn loạn và điêu tàn của chiến tranh, con người dễ dàng bị giản lược thành những con số thống kê, những “phép thử nghiệm”, những “thiệt hại phụ”, hay những công cụ trong các chiến lược chính trị. Khi đó, phẩm giá của con người, vốn được đặt nền trên sự thật rằng con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa, bị phủ nhận hoặc bị lãng quên. Sự khinh rẻ nhân phẩm con người không chỉ xảy ra trên chiến trường. Nó còn hiện diện trong những cơ chế kinh tế, những hệ thống chính trị, và thậm chí trong những thái độ thờ ơ của xã hội. Khi con người quen với hình ảnh của bạo lực và khổ đau trên các phương tiện truyền thông, nguy cơ lớn nhất là sự chai lì và vô cảm của lương tâm. Chính trong bối cảnh ấy, việc chiêm ngắm thập giá của Đức Kitô trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thập giá không chỉ nói về đau khổ; nó nói về giá trị vô hạn của mỗi con người. Nếu Con Thiên Chúa đã hiến mạng sống mình cho nhân loại, thì mỗi con người, dù nghèo hèn hay yếu đuối, đều mang một phẩm giá không thể bị xâm phạm.
Trong lịch sử của Giáo Hội, linh đạo Phan Sinh luôn gắn liền với lý tưởng hòa bình và tình huynh đệ phổ quát. Thánh Phanxicô không chỉ là một nhà thần bí; ngài còn là một chứng nhân của hòa bình giữa một thế giới đầy xung đột. Một trong những biến cố đáng chú ý trong cuộc đời ngài là cuộc gặp gỡ với Sultan al-Kamil trong thời kỳ Thập Tự Chinh. Trong khi nhiều người chọn con đường bạo lực, Phanxicô đã bước qua chiến tuyến để đối thoại với người Hồi giáo. Hành động ấy không phải là một chiến lược chính trị, nhưng là biểu hiện của một niềm tin sâu xa: rằng mọi con người đều là anh em với nhau. Trong ánh sáng ấy, linh đạo Phan Sinh có thể được hiểu như một linh đạo của ngôn ngữ phi bạo lực. Nó mời gọi con người phá vỡ vòng xoáy của thù hận bằng lòng khiêm nhường và tình yêu. Ngày nay, khi thế giới vẫn bị chia cắt bởi những ranh giới tôn giáo, sắc tộc và chính trị, chứng tá ấy trở nên đặc biệt thời sự. Hòa bình không thể chỉ được xây dựng bằng các hiệp ước; nó cần được xây dựng từ sự hoán cải của trái tim con người.
Một trong những chiều kích quan trọng của Mùa Chay là lời mời gọi trở về với căn tính sâu xa của con người. Khi phụng vụ nhắc nhở: “Ngươi là bụi đất”, Giáo Hội không nhằm hạ thấp con người, nhưng nhắc nhớ rằng sự sống của con người hoàn toàn tùy thuộc vào Thiên Chúa. Chính trong sự mong manh ấy mà nhân phẩm con người trở nên rõ ràng hơn. Con người không có giá trị vì quyền lực hay thành tựu của mình, nhưng vì được Thiên Chúa yêu thương. Trong bối cảnh chiến tranh và khủng hoảng nhân vị, lời mời gọi tái khám phá giá trị của nhân phẩm con người lại vang lên như tiếng kêu đầy thách đố và đòi hỏi sự can đảm. Khi người Kitô hữu bảo vệ sự sống của người yếu đuối, khi họ đứng về phía những người bị bỏ rơi, họ đang làm chứng rằng phẩm giá con người không thể bị thương lượng hay trao đổi.
Mầu nhiệm trung tâm của đức tin Kitô giáo là sự thật rằng thập giá không phải là điểm kết thúc nhưng là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá giá trị sự sống, do chính Thiên Chúa đã trao tặng cho con người. Qua sự phục sinh của Đức Kitô, Thiên Chúa đã biến dấu chỉ của thất bại thành dấu chỉ của chiến thắng.
Cuộc đời của thánh Phanxicô là một minh họa sống động cho chân lý này. Ngài đã chọn con đường nghèo khó, khiêm nhường và phục vụ – những con đường mà thế gian thường coi là thất bại. Tuy nhiên, chính qua những lựa chọn ấy, cuộc đời ngài đã trở thành một dấu chỉ của sự sống mới. Điều này cũng đúng với hành trình của Giáo Hội hôm nay. Khi Giáo Hội đứng về phía những người nghèo khổ, khi Giáo Hội lên tiếng cho hòa bình và công lý, Giáo Hội đang bước theo con đường của Đức Kitô.
Thế giới hôm nay có thể được ví như một “sa mạc”, một sa mạc của chiến tranh, của khủng hoảng nhân vị, và của nỗi sợ hãi. Tuy nhiên, trong truyền thống Kinh Thánh, sa mạc cũng là nơi Thiên Chúa gặp gỡ con người và dẫn dắt họ đến sự sống. Mùa Chay, vì thế, không phải là thời gian của bi quan hay thất vọng. Nó là thời gian của hy vọng. Trong bóng tối của thập giá, người Kitô hữu vẫn tin rằng sự sống mạnh hơn cái chết, rằng tình yêu mạnh hơn bạo lực. Chứng tá của vị hiền phụ sốt mến Phanxicô nhắc nhớ rằng ngay cả trong những thời đại đầy bất ổn, một con người được biến đổi bởi Tin Mừng vẫn có thể trở thành khởi đầu của một lịch sử mới.
Chiêm ngắm Mùa Chay dưới ánh sáng Transitus của thánh Phanxicô giúp chúng ta hiểu rằng hành trình Kitô giáo luôn là hành trình của sự vượt qua. Đó là hành trình đi qua thập giá để đến với sự sống, đi qua đau khổ để đến với hy vọng, đi qua chia rẽ để đến với tình huynh đệ. Trong một thế giới đang bị xâu xé bởi chiến tranh và bạo lực, lời mời gọi ấy trở nên khẩn thiết hơn bao giờ hết. Mỗi người Kitô hữu được mời gọi thực hiện cuộc “transitus” của riêng mình: vượt qua sự thờ ơ, vượt qua nỗi sợ hãi, vượt qua những ranh giới do con người dựng lên. Chỉ khi ấy, thập giá mới thực sự trở thành con đường dẫn đến sự sống, và nhân loại mới có thể khám phá lại phẩm giá của mình như những người con được Thiên Chúa yêu thương.
JOS NGUYEN OFMConv
.png "THÔNG BÁO VỀ CÁC ĐỊA ĐIỂM LÃNH NHẬN ƠN TOÀN XÁ - DÒNG ANH EM HÈN MỌN VIỆN TU")
.jpg "QUA THẬP GIÁ ĐẾN SỰ SỐNG")